Voor donors – tegen de Donorwet

Op mijn zestiende verjaardag schoof ik hem voor het eerst in mijn portemonnee. Een rood briefje, dubbelgevouwen. Op de voorkant een logo en het woord “Donorcodicil”. Aan de binnenkant de tekst dat ik mijn organen na mijn dood ter beschikking stelde voor donatie – met uitzondering van mijn centrale zenuwstelsel, want ik had net de film Robocop gezien.

Donor worden was toen (1995) nog moeilijk. Een donorregister bestond niet, laat staan een donorwet.

Je moest er voor naar de huisarts, om daar zo een donor-formulier op te halen. Vervolgens moest je het pasje met de hand invullen en het uitknippen. En dan moest je nog zorgen dat het goed te vinden was voor eventuele hulpdiensten. Ik had zelfs een dogtag om, waarop ik vermelde dat ik een donorcodicil had (direct onder mijn geboortedatum en bloedgroep).

Ja: Ik was overtuigd orgaandonor. Maar ik ben tegen het wetsvoorstel over de Donorwet van Pia Dijkstra.

In dit stukje zet ik mijn redenen op een rijtje. Of het ook argumenten zijn, laat ik aan de lezer. Voor mij is dit de waarheid.

Aantasting onaantastbaarheid van de persoon

De eerste is ook gelijk mijn laatste reden. Dit wetsvoorstel druist in tegen het fundamentele principe dat de overheid geen ene fluit te zeggen heeft over mijn lichaam. Klaar, uit.

Mensen zeggen wel dat ik hier niet aan moet tillen, omdat je altijd “nee” kunt zeggen. Dat noem ik onzin. Het is namelijk een fundamenteel verschil of je een niet-registratie als “ja” of “nee” opvat. Het nieuwe wetsvoorstel doet me denken aan een kind dat heel zachtjes om een koekje vraagt, zodat niemand het hoort, en het dan pakt onder het mom: “zwijgen is toestemmen”.

Aantasting van de persoonlijke vrijheid en verantwoordelijkheid.

Je kunt als overheid van alles vinden. Je mag als overheid mensen stimuleren ergens over na te denken. Publiciteitscampagnes, mensen op hun 18e verjaardag een mailing sturen om ze aan te moedigen. Helemaal top. Maar wat je niet mag doen is de keuze maken voor mensen die geen keuze maken. Want ergens niet over willen nadenken is óók een keuze. En dat heeft de overheid te respecteren.

Dat het juist de partij is die in het verleden zo vaak riep dat het ging om de persoonlijke verantwoordelijkheid van mensen die nu met dit voorstel komt is ronduit onbegrijpelijk. Het lijkt haast wel of D66 de verantwoordelijkheid van het individu van groot belang vindt wanneer het gaat om het afstoten van overheidstaken (en dus kostenbesparing), maar dat zodra die individuele verantwoordelijkheid niet strookt met de D66-agenda, je de boel wettelijk moet regelen om er maar voor te zorgen dat je doelen bereikt worden. Ik vind dat fout.

Ik ben jaren lid geweest van D66. Maar ik heb mijn lidmaatschap al lang geleden opgezegd, omdat ik constateerde dat de partij haar waarden (je weet wel, iets waarin ook “sociaal” voorkwam) weliswaar luid verkondigde, maar er niet naar handelde. Nu heb ik spijt, omdat me dit een protestmogelijkheid tegen de Donorwet ontneemt. Ik kan mijn lidmaatschap niet meer opzeggen.

Kulargument

Even los van het fundamentele bezwaar dat ik (vóór orgaandonatie, vergeet dat niet) tegen deze wet heb, is er nog iets: ik twijfel of het doel van de wet wel gehaald wordt. Want als de nabestaanden alsnog het laatste woord hebben (helemaal prima), krijg je een rare situatie.

Laat ik een voorbeeld nemen. Piet komt te overlijden. De arts spreekt met de nabestaanden over het al dan niet doneren van organen en kijkt in het donorregister. Daar ziet hij “ja” staan.

Welke boodschap geeft dit de nabestaanden?

In de huidige wet betekent dit dat Piet bewust heeft nagedacht over donatie en hier volmondig “ja” tegen heeft gezegd. Ze weten dus dat dit is wat hij wilde. Ik vermoed dat dit mensen over de streep helpt om donatie te laten plaatsvinden.

In de nieuwe Donorwet betekent het dat Piet er misschien (!) over heeft nagedacht. Maar misschien ook niet. Niet echt overtuigend.

Een kamer verder zitten de nabestaanden van Jan. Bij hem komt er “nee” tevoorschijn. Dit betekent dat Jan er misschien bewust over nagedacht heeft, maar misschien ook niet. Goede kans dat de nabestaanden dan het zekere voor het onzekere nemen en niet tegen Jans (mogelijke) laatste wens ingaan en “nee” zeggen tegen donatie.

Maar goed, dat laatste argument is eigenlijk helemaal niet relevant, want het eerste is zo fundamenteel, dat de rest niet meer aan bod komt.

Ex-donor

Hoe nobel het doel dat Dijkstra ook nastreeft, het heiligt niet de gekozen middelen. Voor mij betekent deze hele discussie dat ik:

  1. me nog meer afwendt van D66 en alles waar ze voor staan (waar ze waarschijnlijk hun schouders nog niet eens over zullen ophalen)
  2. ik mijn donorstatus heb herzien, naar “nee”.

Niet omdat ik tegen donatie ben. Want in mijn levensvisie is mijn lichaam een stoffelijk omhulsel dat na mijn dood prima gerecycled zou moeten kunnen worden door zoveel mogelijk onderdelen te hergebruiken. Maar omdat het de enige optie is die mij vrij staat om een signaal te geven.

De Donorwet van Pia Dijkstra is fout. Heel fout.

2 Comments

  1. LMT Hoogveld

    Als arts heb ik regelmatig donorprocedures meegemaakt en frequent het donorregister geraadpleegd. Uw argumentatie is fundamenteel onjuist. In de huidige wet staat iemand die geen voorkeur heeft doorgegeven, geregistreerd als ‘niet geregistreerd’. In het wetsvoorstel dat de term ‘niet geregistreerd’ veranderen in ‘geen bezwaar’. Als men ‘Ja’ of ‘Nee’ in het donorregister heeft staan dan is er dus sowieso over nagedacht en door de betreffende persoon zelf geregistreerd. Het verschil is dat het mogelijk voor nabestaanden van niet geregistreerde mensen makkelijker wordt om een keuze te maken waar ze achter staan. Nu heeft 40% van deze nabestaanden die nee zeggen achteraf spijt van deze keuze. In de praktijk verandert er dus weinig. De wet is een poging om de nabestaanden te helpen in de keuze. Zie ook het stuk van mijn oud collega Farid Abdo in de laatste aflevering van buitenhof. https://npo.nl/VPWON_1283465

  2. Jeroen

    Beste mevrouw Hoogveld,

    Dank voor uw reactie, zeer waardevolle input. Toch ben ik niet helemaal overtuigd (maar ik stel u graag in staat me te overtuigen).

    De toon van de twee regimes is sterk verschillend. “Geen bezwaar” klinkt een stuk zachter. Dat 40% van de nabestaanden spijt heeft van een “nee” is voor mij nieuw. Hebben we het dan over alle “nee” of alleen over de “nee” waar de overledene een “ja” heeft aangegeven (bij de eerste optie neem je immers allen mee, terwijl je het bij de tweede optie hebt over mensen die bewust tegen de zin van overledene ingingen.

    En, vraag ik me af,is de uitwerking in de praktijk dan niet dat er meer druk op de nabestaanden “kan” worden uitgeoefend? Want “Geen bezwaar” tegen donatie klinkt toch heel anders dan “Ik heb me niet als donor geregistreerd”. Het een ontkent een negatieve attitude jegens het donorschap, terwijl het ander uitgaat van een positieve houding. Het kan natuurlijk aan mij liggen, maar in de nuance ligt toch een wereld van verschil besloten? Ik zou me in ieder geval als nabestaande meer in de richting van een “ja” geduwd voelen. En als je spijt hebt over een “ja” is dat volgens mij erger. Immers, als je spijt hebt van nee, is de kans groot dat je jezelf registreert omdat je er bewust over nagedacht hebt, terwijl je bij spijt van een “ja” misschien wel weigert te registreren (en dat ook met anderen communiceert).

    Ik hoor graag hoe u daarover denkt.

Geef een reactie

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.