Topvrouwen: liever geen quotum

(Onderstaand stuk verscheen 10 november 2009 op de site contentgirls)

Vrouwen en carriére, het blijft een stekelig onderwerp. Want hoewel zo een beetje iedereen inmiddels wel overtuigd is van de gelijkwaardigheid van mannen en vrouwen blijft het in de hogere regionen nog altijd een mannenbolwerk. De Volkskrant heeft in 2008 een top 200 van mensen met macht en invloed in Nederland opgesteld. Onder deze 200 machtige mensen zijn slechts 32 vrouwen, oftewel slechts 16%.

Natuurlijk is het te verwachten dat er wat tijd verstrijkt tussen het toetreden tot de arbeidsmarkt en het bereiken van een toppositie, maar inmiddels zijn we in een tijd aangeland dat je zou verwachten dat er meer vrouwen op hogere posities aangekomen zouden kunnen zijn. Toch blijkt dit niet het geval.

In de publieke opinie zijn een aantal punten die regelmatig naar voren komen: vrouwen zouden kinderen belangrijker vinden dan carriére. Carriére en privéleven gaan niet samen. Vrouwen zouden minder ambitieus zijn. Maar deze “argumenten” worden net zo stellig bestreden als dat ze naar voren worden gebracht. Vaak wordt ook gewezen naar de blanke en grijze populatie die nu in het pluche zit. Onder het mom “soort zoekt soort” zouden deze machtige personen alleen mensen aanstellen die op henzelf lijken. Andere blanke en grijzende mannen dus.

De oplossing is volgens sommige voorvechters van de vrouwenzaak simpel: quota. KPN heeft zichzelf al een quotum opgelegd van 30% vrouwen in de top. Toch is dit naar mijn mening niet de oplossing voor het probleem dat vrouwen niet hogerop komen. Ten eerste leidt een quotum tot positieve discriminatie. Als je verplicht wordt een bepaald percentage vrouwen aan te nemen, is de kans groot dat je echt op zoek gaat naar een vrouw, zelfs als je twee of meer geschikte kandidaten hebt. Het risico bestaat dan dat je iemand benoemt voor een functie waar ze nog niet klaar voor is, met een hoger faalrisico als gevolg. En als deze pionier dan faalt, dan straalt dit mogelijk af op al die andere vrouwen. “Zie je wel, vrouwen aannemen is een risico”, zou dan de beeldvorming kunnen worden, met alle averechtse gevolgen van dien.

Bovendien: dat vrouwen niet hogerop komen is misschien niet terecht, maar het ene onrecht compenseren door een ander onrecht is nooit de goede oplossing. Persoonlijk ben ik altijd voorstander geweest van het handhaven van bestaande regels. Discriminatie op basis van geslacht is namelijk al jaren verboden in ons land. Positieve discriminatie, en meer acties om vrouwen te ondersteunen in hun gang naar de top is niet nodig. Dat was tot voor kort altijd mijn mening.

Totdat ik, vanuit mijn rol als recensent voor www.lekkerlezen.net, het boek “Wisseling van de macht, oplossingen voor de nieuwe bestuurselite” in handen kreeg. In dit boek doet Mildred Hofkes verslag van haar onderzoek naar de beeldvorming rondom topvrouwen bij andere topmannen en -vrouwen. Uit dit boek komt onder meer naar voren dat de “nieuwe bestuurselite” een ander profiel heeft dan de huidige elite. Erg opvallend is dat de deelnemende topmannen ongeveer hetzelfde profiel schetsen als de deelnemende topvrouwen. Een profiel dat ook verschilt van de huidige topmensen. opvallend is de overeenkomst tussen het profiel van de toekomstige topbestuurder en de huidige topvrouwen.

Het onderzoek is geanonimiseerd. De noodzaak tot sociaal wenselijk antwoorden is dus niet aanwezig. Des te frappanter dat de topmannen van mening zijn dat de vrouwen die tot nu toe wel tot de top zijn doorgedrongen beter voldoen aan het profiel van de toekomstige topbestuurder dan dat de mannen zelf op dit moment.

Tegelijkertijd blijkt uit de anonieme quotes, van zowel mannen als vrouwen, dat het instellen van verplichte quota inderdaad niet wenselijk is, gezien de gevolgen die dit voor de beeldvorming zou kunnen hebben.

Hofkes concludeert dat de doorstroming van vrouwen vooral in een cultuurverandering moet worden gezocht. Een cultuurverandering die door de top wordt ondersteund, maar tot nu toe niet van de grond gekomen is. Ze heeft een checklist opgesteld die elke topbestuurder zou kunnen gebruiken om zichzelf bewust te worden van zijn eigen referentiekader en hem kan helpen om de –ook door hemzelf gewenste- verandering te realiseren. Als deze checklist gebruikt zou worden, dan zou er een situatie ontstaan waarin voor elke baan inderdaad “de beste kandidaat” (m/v) aangenomen wordt en niet de “meest gelijkende kandidaat”

Deze checklist (en het boek “Wisseling van de macht”) zou voor elke topbestuurder verplichte literatuur moeten zijn. Want uiteindelijk willen we allemaal hetzelfde: gelijke kansen voor iedereen.

Als de vrouw inderdaad liever thuis zou blijven om voor de kinderen te zorgen, dan is dat haar vrije keus. Maar als ze de grote baas wil worden van een multinational, dan moet ze daarvoor gelijke kansen hebben als haar mannelijke collega’s. Een gelijke kans die je bereikt door open te staan, niet door positieve discriminatie.

Geef een reactie

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.