Tijd voor een nieuwe kijk op sociale zekerheid?

Wat een sociaal land is Nederland toch. Een land waar niemand zich zorgen hoeft te maken over zijn bestaanszekerheid. We hebben immers een goed sociaal stelsel. Toch…?

Nou, nee. Even los van de vele bezuinigingen op de sociale zekerheid van de afgelopen jaren hebben wij geen goed sociaal stelsel. Sterker nog: we hebben een bijzonder krom sociaal stelsel. Een stelsel dat goed gedrag bestraft en slecht gedrag beloont (een soort van althans).

Voorbeelden van het bestraffen van goed gedrag zijn er ten over. Ik noem er twee:

– Als je goed verdient is je huurverhoging hoger, met als doel je aan te zetten om te gaan kopen. Maar als je dan koopt, leg je je vast voor 30 jaar, terwijl de gemiddelde arbeidsovereenkomst zes maanden tot een jaar duurt. En daarna? Dan kom je in de WW met een inkomensterugval van 30%. Bruto 30%, want netto is het hoger. Als huurder heb je immers huurtoeslag, die stijgt als je inkomen daalt. Als koper heb je hypotheekrente-aftrek. En het voordeel daarvan wordt juist lager wanneer je minder inkomen hebt (aftrekken tegen een lagere schijf, of soms zelfs niet het volledige bedrag kunnen aftrekken omdat je onvoldoende belastbaar inkomen hebt).
– Als je pensioen opbouwt, en je dreigt in de Bijstand te komen, dan willen gemeenten daar ook al van snoepen (Enschede). Misschien nu nog een proefballonnetje, waar men boos op reageert, maar het zou niet voor het eerst zijn dat een dergelijk proefballonnetje later geruisloos wordt omgezet in beleid.

Onderzoek toont aan dat mensen met een lange termijn visie succesvoller zijn. Zo blijkt uit het Marshmellow Experiment van Stanford dat mensen die in staat zijn om af te zien van behoeftenbevrediging op korte termijn in ruil voor een grotere beloning op langere termijn het over het algemeen een stuk beter doen. Waarom wordt in ons stelsel dergelijk gedrag dan ontmoedigd? Waarom worden bij ons mensen die zich op de snelle winsten boeken beloond?

Hoe eerlijk is het, dat huurder A, die zijn geld heeft uitgegeven aan drie vakanties per jaar en nu dus niets over heeft, wél bijstand krijgt, terwijl huiseigenaar B, die afgezien heeft van vakanties om de hypotheekschuld terug te dringen, te horen krijgt dat hij eerst zijn huis maar op moet eten?

Wordt het niet tijd voor een sociaal stelsel dat goed gedrag juist aanmoedigt?

This entry was posted in Nederland, Nederlandse samenleving, Overpeinzingen, politiek and tagged , . Bookmark the permalink.

Leave a Reply