Tijd voor een looneis?

(c) Jeroen Langenam

In Nederland is alles eigenlijk best goed geregeld, toch? Mensen worden fatsoenlijk betaald voor hun werk en de inkomensongelijkheid is lekker laag. Eerlijk delen, is het idee.

Uit cijfers van het CBS blijkt dat het echter een stuk minder eerlijk is dan we denken. Het Radio 1 journaal vertelde vandaag (23/6) dat volgens het CBS van elke verdiende euro 73 cent naar de werknemers gaat. De resterende 27 cent is winst voor bedrijven. “Men” (wie dat ook zijn moge) dacht dat de AIQ tussen de 80-90 lag.

In de lessen algemene economie die ik het afgelopen jaar gaf op de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen kwam dit onderwerp ook aan bod. We gebruikten daar natuurlijk wat minder Jip-en-Janneke taal. In de klas zou ik zeggen dat de AIQ (Arbeidsinkomensquote) 0,73 is. Vervolgens zou ik studenten zeggen wat dat betekent, waarop ze -na wat twijfel- dezelfde definitie geven. Vervolgens zouden ze, gevraagd naar de tegenhanger, vertellen over de KIQ (Kapitaalinkomensquote) die dan 0,27 is.

Wat is gewenst?

Mijn vervolgvraag zou dan zijn: is dat goed of slecht? Aangezien ik elke les met dit soort vragen begin, zouden ze na een paar weken moeiteloos kunnen oplepelen dat 0,80 een mooi getal is. Waarom dan? Dat kost wat meer moeite, maar samen komen de studenten dan op het idee dat bij een arbeidsinkomensquote van 0,80 (van elke euro gaat 80 cent naar lonen) redelijk is, omdat dit voldoende ruimte laat voor winst (en dus investeringen), terwijl tegelijkertijd de werknemers tevreden zijn dat ze een loon krijgen dat in verhouding staat tot de waarde die ze voortbrengen.

Wat nu als de AIQ anders is?

Wanneer de AIQ hoger ligt, betekent dit dat er minder ruimte bij bedrijven is om te investeren, wat de werkgelegenheid op lange termijn schaadt. Dus wil je een zo laag mogelijke AIQ. Toch?

Nou, nee. Want als de AIQ te laag ligt, neemt de ongelijkheid in de samenleving toe. De rijken worden rijker zonder ervoor te werken en de werkende klasse krijgt minder te besteden. Los van de gevolgen die dat heeft voor de economie op macroniveau (minder inkomen –> minder consumptie –> minder economie) leidt dat ook tot scheve gezichten. Kijk maar eens naar landen waar de kloof tussen arm en rijk het grootst is. Niet voor niets leven de rijken daar achter muren met prikkeldraad…. te grote verschillen leveren onrust op.

Tijd voor een hogere looneis

De cijfers van het CBS, die overigens ook aangeven dat de AIQ al jaren op rij aan het dalen is, lijken voldoende basis te bieden voor de vakbonden om hogere looneisen te stellen, danwel bedrijven op andere manieren te verplichten geld aan arbeid uit te geven. Dit wordt nog eens versterkt door een ander artikel van het CBS waarin gesteld wordt dat de winst van niet-financiële bedrijven “Uitzonderlijk hoog” is.

Het verhaal van loonmatiging en gedwongen bezuinigingen omdat de rentabiliteit te laag is heeft met deze cijfers in ieder geval de nodige krassen opgelopen…

 

This entry was posted in Duurzaamheid, Geld en economie and tagged , , , , . Bookmark the permalink.

Leave a Reply