Wetenschappelijk kort-door-de-bocht over Social Enterprise

Tot mijn grote vreugde ben ik betrokken bij een project rondom Finance en duurzaamheid. Binnen dit project ben ik  bezig met een verkennend onderzoek naar nieuwe businessmodellen (NBM). Het gaat hierbij niet om disruptive modellen (de Ubers en AirBnB’s van deze wereld), maar om Business Modellen die een balans vinden tussen de diverse vormen van waardecreatie. Ik volg hierbij de indeling van Radboudiaan Jan Jonker: economische waarde, ecologische waarde en sociale waarde. Het idee is dat een onderneming op alle dimensies waarde moet toevoegen, zonder dat dit ten koste gaat van andere dimensies.

Spaanse Social Enterprise

Aan het begin van een onderzoek duik je natuurlijk eerst de literatuur in. Wat is er al bekend? Welke conclusies zijn reeds getrokken. Wat kan ik hiervan leren en hoe kan ik verder? Zo ontdekte ik een artikel met de titel “Social Value and Economic Value in Social Enterprises: Value Creation Model of Spanish Sheltered Workshops” (Bellostas, López-Arceiz & Mateos(2016)). Interessant, want deze Sheltered Workshops zetten al in op meervoudige (zij het onvolledige) waardecreatie.

Al lezende bleek dat de Sheltered Workshops zo een beetje het Walhalla van de beleidsmaker moet zijn, want elke geïnvesteerde euro levert € 1,44 op, hetgeen aantoont dat social ondernemerschap loont. Dat moet getoetst worden, vonden de auteurs. Dus onderzocht men of er een samenhang bestaat tussen de sociale waarde die gegenereerd wordt en de economische waarde.

Na de nodige methodologische en statistische verhandelingen  komen de auteurs tot hun conclusie:

  1. Er bestaat een positieve samenhang tussen de sociale en economische waarde
  2. Sociale waardecreatie leidt tot economische waardecreatie.

De praktische implicatie is dan ook helder: “Thus, managers of SWs must prioritize in their strategies the optimization of social value, and economic value will be a consequence of this behaviour” (Bellostas et al, 2016, p386).

Te kort door de bocht

Woah…! Wacht even! Als je net 20 pagina’s methodlogische onderbouwing hebt doorlopen, dan is deze conclusie wel heel erg kort door de bocht. Ik zie alle sociale managers al reageren: meer focus op de sociale doelen, dan komt het geld vanzelf. Terwijl daar juist vaak de makke ligt. Te vaak wordt in de non-profit sector alleen gekeken naar de sociale doelen, zonder oog voor de financiële kant.

Een begrijpelijke werkwijze, gezien de achtergrond van veel managers, die zijn opgeklommen vanuit een sociale functie en dus geen financiële achtergrond hebben. Alleen blijkt dat geld niet altijd te volgen!

Bellostas en de zijnen concluderen namelijk ook dat een hogere score op de sociale output vaak samengaat met hogere kosten en dus een resultaat dat niet stijgt. Bovendien is ook dit onderzoek onderhevig aan de survival bias: alleen succesvolle bedrijven worden meegenomen. Al die bedrijven die het niet hebben gered, misschien wel doordat ze dachten dat het geld vanzelf zou komen als ze maar goede dingen deden, zijn in de cijfers niet meegenomen. Dat vertekent de uitkomsten. Een betere conclusive zou zijn geweest dat bij de succesvolle bedrijven de economische waarde een gevolg is van de sociale waarde, maar dat onduidelijk is of de sociale waarde nu een noodzakelijke, óf een voldoende voorwaarde voor economische waardecreatie is.

Externalities

Tenslotte lijkt het onderzoek, getuige de opmerking dat elke geinvesteerde belasting-euro € 1,44 oplevert te impliceren dat er dus meer geld naar dit soort bedrijven moet. De vraag in hoeverre er ook geld terugvloeit naar de overheid wordt in het stuk echter niet beantwoord. Zien de geldschieters nog iets terug van hun investeringen? Of betalen ze één euro, zodat iemand anders € 1,44 in zijn zak kan steken? Van een duurzaam bedrijfsmodel kun je niet spreken, als de kosten bij de een liggen en de baten teveel bij de ander.

Conclusie

Kortom: wetenschappelijke literatuur, het blijft lastig interpreteren. In hoeverre kunnen de bevindingen gegeneraliseerd worden? Blijven de bevindingen eigenlijk houdbaar wanneer social enterprises van “uitzondering” evalueren tot de norm? Wie plukt de vruchten van de geïnvesteerde fondsen? Soms lijkt een artikel antwoorden te bevatten, maar roept het vooral nieuwe vragen op. In de tussentijd moeten we ervoor waken om al te kort door de bocht onze dagelijkse werkwijze aan te passen.


Bron:
Bellostas, A.J., López-Arciez, F.J., Mateos, L. (2016), Social Value and Economic Value in Social Enterprises: Value Creation Model of Spanish Sheltered Workshops. Voluntas, 27(1), 367-391
This entry was posted in Bedrijfskunde, Duurzaamheid and tagged , , , . Bookmark the permalink.

Leave a Reply