Hoorcollege opnemen? Beter van niet

Nog niet zo heel lang geleden werkte ik als HBO docent in het onderwijs. Recent verscheen een onderzoek dat mijn aandacht trok.

Als zij-instromer was het zaak om snel de didactische aantekening te behalen. Tijdens de cursus was -uiteraard- aandacht voor het klassieke lesgeven. Maar er was ook enorm veel aandacht voor modernere technieken in het onderwijs.

Eén van die moderne technieken is het opnemen van het hoorcollege (ook bekend als videocollege of kennisclips). De voordelen hiervan zouden liggen in het kunnen terugkijken van een college en het vergroten van de eigen verantwoordelijkheid van de student bij het plannen van de studie.

Twijfel over zelfmanagement studenten

Ik had hier zo mijn twijfels bij. Hoewel ik bij mijn eerste lessen uitging van studenten die gemotiveerd aan de slag gingen en (op de Middelbare) hadden geleerd zelf hun studie te plannen, bleek in de praktijk dat de oude rotten in het vak gelijk hadden wanneer ze zeiden dat je studenten (vooral eerstejaars) nog heel erg moet sturen.

Studenten: wij zijn helemaal niet zo studie-vaardig

Een eigen onderzoekje onder 150 studenten (hetzelfde vak, dezelfde opleiding) bevestigde dit. Studenten gaven zichzelf bijna over de hele linie een grote onvoldoende als het ging om vaardigheden als het plannen, voorbereiden en organiseren van de eigen studie.

In die context leek het opnemen van colleges me geen goed idee. Want wat krijg je dan? Bij een vroeg en laat hoorcollege komt er niemand. De opkomst was die uren altijd al laag, maar de gemotiveerden kwamen. Maar als je later kunt terugkijken, waarom zou je dan de wekker zetten?

En dat terugkijken, dat wordt natuurlijk uitgesteld tot het laatste moment, waardoor je als docent een uur voor het tentamen wordt doodgegooid met vragen.

Ouderwets maar kloppend

Die gedachte is natuurlijk een beetje ouderwets. Uit onderzoek blijkt echter dat hij wél klopt. Martin Edwards en Micheal Clinton deden onderzoek naar de effecten die het opnemen van het hoorcollege had op het studiegedrag.

Zij vragen zich af of dit wel zo een goed idee is. Uit hun onderzoek blijkt dat de aanwezigheid bij hoorcolleges afneemt wanneer hoorcolleges online staan. En laat nu aanwezigheid een van de belangrijke voorspellers zijn voor de hoogte van het eindcijfer.

Bij studenten die de colleges wel bijwonen, vonden de onderzoekers géén positief effect. Eerder omgekeerd, want als je in een college iets niet snapt, kun je het de docent vragen. Een goede docent zal dan zijn uitleg op een andere manier geven, net zolang tot de student het wél snapt. Bij video wordt dat erg lastig.

Ook worden collegereeksen vaak opgebouwd op een manier waarbij informatie gedoseerd wordt toegediend. Zo kun je al vroeg belangrijke informatie geven over de toetsing (denk aan de befaamde eerste les van elk vak) of kun je nieuwe kennis een beetje laten indalen en er later op terugkomen. Als de student pas op het laatste moment de colleges gaat bekijken, loopt deze dit effect mis.

Hoewel er wel een paar opmerkingen over dit onderzoek te maken zijn, is het fijn om te lezen dat de wetenschap zich langzaam ook bewust begint te worden dat het inzetten van moderne technieken als video-colleges weliswaar leuk klinken, maar in de praktijk niet zaligmakend zijn.

Geef een reactie

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.