Gedoe bij SP is ieders schuld, behalve van de SP.

Verrotte tomaten bij SP“Roemer kan geen fractie leiden, laat staan Nederland”, er zijn wel eens krantenkoppen geweest waar minder venijn uit sprak. Of de subtitel van dit artikel van het Algemeen Dagblad dan: “Muiterij binnen SP”. Want, zo blijkt uit het artikel: meerdere Kamerleden twijfelen of Roemer wel de juiste man is voor de komende verkiezingen.

Natuurlijk breekt er een storm los. Opvallend: het gaat niet om de inhoud. Nee, de grootste discussies worden gevoerd over het feit dat het AD-artikel is gebaseerd op “meerdere SP-Kamerleden die op eigen initiatief contact zoeken met deze krant.” Deze Kamerleden kiezen er echter voor om anoniem te blijven: ” ‘Het broeit omdat er dingen te lang zijn blijven liggen’, zegt een Kamerlid op voorwaarde van anonimiteit. ‘Conflicten worden niet opgelost’ “. En zo zitten er wel meer beschuldigingen in het artikel.

Roemer “kan er niets mee”.

De reacties volgen natuurlijk snel. Het eerste wat ikzelf hoorde was een interview met SP-er Van Raak op NPO1. Van Raak heeft het niet over de inhoud, maar opent meteen de aanval op de anonimiteit. “Anoniem, dat is niet goed” (0:42). Vervolgens lekker een persoonlijke aanval op de enige die niet anoniem was. Roemer zelf was “verbijsterd“. Hij zegt in een reactie in het AD: “Dit gedrag hoort niet bij de SP thuis. Die mensen moeten zich afvragen of ze wel bij de juiste partij zitten.”

Wat ik in deze woorden hoor? “My way, or the highway.”

Bij de NOS  zegt hij: “anonieme kritiek, daar koop ik niks voor.”

Als je datzelfde artikel echter verder leest, dan is het maar de vraag of hier sprake is van anonimiteit: “Kamerlid Leijten, nummer 2 op de SP-kandidatenlijst, denkt dat de critici deel uitmaken van een groepje SP’ers dat “keer op keer een andere koers wil varen”.  “Deze mensen verliezen het keer op keer binnen de partij en dan proberen ze het anoniem via de krant. Niet sterk.”

Anonimiteit of niet belangrijker dan de inhoud

De SP reageert dus met een mooie choreografie om daarmee de klagende Kamerleden in een hoek te zetten. Een staaltje framing, waar de dissidenten worden weggezet als een stelletje sneue eikels die niet tegen hun verlies kunnen (5:13). (Merk op dat ik het bewust niet omschrijf als een “sterk staaltje framing”).

Ook opvallend: het vervolg dat NPO1 gaf aan dit interview: ook hier ging het weer alleen over de anonimiteit. In het Mediumforum  spraken Hasna el Maroudi (columniste bij Opzij, VARA en Trouw) en Jan Tromp (ooit VARA, maar nu vooral van de Volkskrant) vooral over de vraag of je een verhaal mag publiceren wanneer de bronnen anoniem zijn. Tromp vindt van niet: “Ik vind niet dat je over zo een gevoelige kwestie met anonieme bronnen (althans, overwegend anonieme bronnen) kunt volstaan”. (0:48). Een echte reden geeft hij hier niet voor.

Wel komt hij met een anekdote over Felix Rottenberg die kritiek uitte mét naamsvermelding (wat hem zijn baan kostte). Interessant, maar niet relevant. El Maroudi merkt op dat Leo de Kleijn nu volledig de volle laag krijgt. Alleen, juist De Kleijn was niet anoniem in het verhaal. Het feit dat De Kleijn nu de wind van voren krijgt illustreert voor mijn gevoel juist precies waarom je anonieme informatie juist wél naar buiten moet brengen.

Overigens, ook El Maroudi meent dat de klagers naar buiten moeten komen en hun naam moeten melden. De presentratrice noemt nog dat er ook over de PvdA stukken zijn verschenen waarin “bronnen in Den Haag” worden genoemd. Tromp reageert fel: “Maar journalistiek is dat toch niet zuiver? Of ga jij dit verdedigen?” Vervolgens begint hij te speculeren dat het misschien Van Raak zelf was.

“Je moet bewijs hebben”, zegt Tromp. El Maroudi gaat er nog eens overheen: je moet bewijs hebben, dus niet anoniem.

Bewijs kan wel degelijk anoniem zijn

De discussie van Tromp en El Maroudi creëeren een gigantisch rookgordijn en leidt de aandacht af van de essentie. Want een bewijs kan prima anoniem gebracht worden. Kijk maar naar de Rechtsspraak, waarin soms getuigenissen anoniem kunnen gebeuren. (Zie bijvoorbeeld Strafblad(2012).

Natuurlijk moet bekend zijn wat de betrouwbaarheid van de getuige is. En dus moet diens identiteit op enig punt zijn vastgesteld. Maar naar buiten toe blijft deze anoniem. Meest tot de verbeelding sprekende reden kan zijn dat de getuige bang is om omgelegd te worden. Er zijn echter meer redenen denkbaar, die er veelal op neerkomen dat de getuigenis best wil vertellen wat er is gebeurd, maar dat hij vrijgewaard moet blijven van negatieve gevolgen voor hemzelf.

Als het in de Rechtsspraak kan, waarom zou het dan in een krant niet kunnen? Zolang de journalistieke kernwaarden maar geborgd zijn, kan dat prima. Zolang er gebruik wordt gemaakt van triangulatie van bronnen (meerdere personen moeten hetzelfde melden) en hoor-en-wederhoor en dergelijke is anonimiteit prima te verdedigen.

De grote vraag: puinhoop binnen de SP of niet?

Wat in de hele discussie echter veel interessanter is, is de vraag: “Waarom?”

Waarom hebben Kamerleden van de Socialistische Partij het nodig gevonden om anoniem hun grieven te uiten?

Is dit een politiek spelletje, zoals de reacties vanuit de partij suggereren. Of speelt er meer?

Maar welke cultuur zit hier achter? Wordt de SP getekend door een oppressieve cultuur? Zit er angst in de partij? Even googlen levert materiaal op dat een dergelijk vermoeden ondersteunt: Zo meldt De Dagelijkse standaard in een artikel uit 2014  dat SP-ers de lokale partij uit Eindhoven verlaten vanwege de politieke cultuur, slechte communicatie en slecht bestuur. Omroep Brabant kwam met iets soortgelijks. (1)

Nog eerder kwam BN De Stem (een iets betere bron dan De Digitale Standaard) met een soortgelijk artikel. In dit artikel uit 2011 ging het ook over gemeentepolitiek, maar het heeft duidelijke hints voor de landelijke partij.

Marcel Boogers, politicoloog en (in ieder geval toendertijd) verbonden aan de Universiteit van Tilburg merkt op: “Eén probleem is dat de interne partijcultuur van de SP volgens Boogers “zeer weinig ruimte voor initiatieven biedt”.

Dergelijke berichten (en dan hebben we de reacties op social media nog niet eens bekeken) doen beelden opkomen van dat andere Rode Bolwerk; de Sovjet Unie, waar je ofwel braaf meeging met de partijlijn ofwel een enkele reis richting een Gulag kreeg aangeboden.

Zo erg zal het niet zijn binnen de SP. Maar toch. Het is welhaast onmogelijk om te ontsnappen aan de indruk dat de SP weinig open is, en dat er toch nog steeds angstgevoelens heersen onder partijleden.

Mijn stelling is dan ook: Het is goed dat er mensen aan de bel trekken. Zelfs al is dat anoniem. Want ook anoniem melding maken van misstanden vergt soms uitermate veel moed.

En in onderhavig geval, bewijzen de (verkrampte) reacties van betrokkenen HOEVEEL moed…

(1) Zie? Ik mag dan wel geen journalist zijn, maar zelfs ik ben in staat om meerdere bronnen te gebruiken. Dat zal het AD ook best kunnen.
This entry was posted in Nederland, politiek and tagged , , . Bookmark the permalink.

Leave a Reply