Eigen Risico zorg, oftewel de onzin van de “boete op ziek zijn”

Vanavond vind in de Tweede Kamer een debat plaats over het Eigen Risico in de zorg. Voor wie de afgelopen maanden niet opgelet heeft: veel partijen wilden dit afschaffen. De verkiezingen zijn geweest en vervolgens zou het Eigen Risico in de zorg stijgen van € 385 naar € 400 per jaar. Onbegrijpelijk voor de meeste mensen die niet al te technocratisch denken. Maar nu blijkt het Eigen Risico bevroren, al betekent het wel dat we allemaal meer premie gaan betalen.

Boete op ziek zijn

In het debat zal de SP ongetwijfeld weer gaan roeptoeteren dat het Eigen Risico een “boete op ziek zijn” is, een mooi staaltje framing wat in diverse media (bijvoorbeeld Metro, WNL  en de diverse regionale SP sites eendrachtig van de daken wordt geschreeuwd.

Framing is, volgens Wikipedia: een “Engelse term die verwijst naar een overtuigingstechniek in communicatie. De techniek bestaat eruit woorden en beelden zo te kiezen, dat daarbij impliciet een aantal aspecten van het beschrevene wordt uitgelicht. Deze uitgelichte aspecten helpen om een bepaalde lezing van het beschrevene of een mening daarover te propageren. Onder meer in de politiek, de journalistiek en de reclame wordt van framing bewust (en onbewust) gebruikgemaakt.”

Framing is een effectief middel om te overtuigen, maar daarmee is het gestelde niet waar. Sterker nog, in dit geval is het onzin. Als ik ziek ben, gebruik ik zorg. Het is redelijk dit te betalen. Net zoals ik zelf een nieuw bord moet kopen als ik het bij de afwas laat vallen (een boete op afwas-onhandigheid), of wanneer ik een cursus of opleiding betaal (boete op ambitie), of zelfs boodschappen doe bij de lokale supermarkt (boete op honger).

De SP praat dus onzin wanneer ze het hebben over hun “boete op ziek zijn”. Het is geen boete, het is betalen voor een product of dienst waar je gebruik van maakt.

Ook Omroep Max snapt er niks van

Bron: Screenshot MaxVandaag.nl (25-09-2017, 17:15)

De SP is echter niet de enige die onzin praat. Ook bij Omroep Max hebben ze er een handje van. Zo zeggen ze op hun site doodleuk dat de zorgkosten omlaag kunnen door een aantrekkende economie.

Als er iets onwaar is, is het dat wel.

Om te beginnen is het waarschijnlijker dat we bij een aantrekkende economie meer geld te besteden hebben en dús meer aan zorg gaan uitgeven. De New England Medical Journal publiceerde in 2007 al een artikel van Peter Orszag en Philip Ellis, getiteld “The Challenge of Rising Health Care Costs” dat er een duidelijk verband is tussen de economische ontwikkelingen en de uitgaven aan zorg: “Private spending for health care grew at the same
rate as the overall economy between 1992 and 2000, and total costs for health care as a share of the GDP remained constant at about 14% between 1993 and 2000.(Orszag & Ellis, 2017)

Kijk voor een volledige, misschien niet helemaal legale versie hier.

Iets verder zeggen Orszag en Ellis: “The bulk of this spending growth, however, appears to result not from increasing disease prevalence but from the development and diffusion of new medical technologies and therapies.” Oftewel: als we meer geld hebben, geven we meer uit, veelal aan modernere therapieën. Dus nee, Max, de zorgkosten gaan niet omlaag.

Maar misschien bedoelen ze bij Omroep Max de zorgkosten voor particulieren. Die gaan omlaag, toch? Een lagere premie, een lager Eigen Risico. Mooie dingen, waardoor zorg goedkoper wordt. Nou, nee. Want het geld moet toch door iemand betaald worden. Het is immers niet te verwachten dat artsen ineens een kwart van hun salaris terugstorten. Dat geld komt uit Den Haag. Uit de schatkist. En die…die wordt door ons gevuld. Uiteindelijk betalen we de zorgkosten tóch wel zelf.

Zowel op macro-niveau als op micro-niveau zullen de zorgkosten dus niet stijgen.

Mensen gaan zorg mijden!

Nog een mooi en veelgebruikt argument voor het afschaffen van het Eigen Risico: mensen gaan zorg mijden. Ook op Radio 1 kwam dit vandaag (25/9/2017, rond 15:30) aan bod. Op zich is die stelling best plausibel, alleen is het ook een reden om het Eigen Risico af te schaffen? Nee. Het Eigen Risico in de Zorg was immers bedoeld om twee dingen te bereiken: een hoger kostenbewustzijn en een lagere zorgconsumptie. Het Eigen Risico heeft dus als DOEL om mensen aan te zetten om minder zorg te consumeren. Dat het Eigen Risico precies dát oplevert is geen reden om het af te schaffen. Dat zou wat zijn! Dan kun je je waterkoker weggooien, omdat deze het water heet maakt, of je radio eruit gooien omdat er geluid uit komt.

Geen inzicht in de “exorbitant hoge zorgkosten”

Betekent het bovenstaande nu dat het allemaal perfect geregeld is? Dat nu ook weer niet. Want hoewel het Eigen Risico zoals het nu is ingericht leidt tot zorgmijding, kan niet gezegd worden dat het de transparantie verhoogt.

De zorgkosten zijn, volgens iemand die op Radio 1 werd geïnterviewd “exorbitant hoog”. Daar kan ik het eigenlijk alleen maar mee eens zijn.

Begin 2015 had ik op het werk een ongelukje, waardoor ik een heftige snee in mijn hand opliep. Overal bloed. Collega’s brachten me in allerijl naar het ziekenhuis, waar ik eerst een vragenlijst moest doorwerken over wat ik wist van de kosten van opname. Dat is niet bepaald iets waar je mee bezig bent, als je staat te wankelen op je benen omdat het bloed uit je handen gutst!

Wist ik veel dat ik niet naar de SEH had gemoeten, maar naar de huisartsenpost (waar is die?) Dat hoorde ik achteraf. Net zoals ik achteraf hoorde dat als ik via de huisartsenpost naar de SEH was gegaan, het niet van mijn eigen risico ging en nu wel. Eigen verantwoordelijkheid, noemen ze dat. Maar wie houdt zich bezig met allerlei administratieve regeltjes in zo een geval?

Wat het kostte, wist zelfs het ziekenhuis niet

5 euro biljettenLater mailde ik het ziekenhuis, omdat ik wilde weten hoeveel eigen risico er nu weg was. Niemand die het me kon vertellen. Er waren namelijk nog geen contracten gesloten. Pas in maart van het jaar erop kreeg ik een (belachelijk hoge) factuur en mocht ik mijn Eigen Risico in één keer aftikken. Dat had ik graag willen weten, want dan had ik een andere ingreep nog in hetzelfde jaar gedaan (zorgmijden).

In 2017 had ik een ontsteking aan mijn oog. Daarvoor moest ik naar de poli, waar een chirurg (of zoiets) met een mesje aan mijn ooglid ging prutsen. Tien minuten werk, een kwartier – hooguit. Dit keer kreeg ik wél een rekening binnen enkele dagen: voor een medicijn. Totale bedrag: € 16,58. Dat viel mee, behalve dan dat het middeltje zelf € 4,28 bedroeg en de rest voor het “terhandstelling met begeleidingsgesprek” (dat nooit heeft plaatsgevonden) was. Jammer ook dat ik enkele weken later nog een rekening kreeg, van ruim € 370. Een kwartiertje werk, kost dus kennelijk mijn hele risico.

De zorgkosten lijken dus onredelijk hoog.

Hoe nu verder met de zorgverzekering?

Maar hoe moet dat nu, met het Eigen Risico? Op Radio 1 kwam een deskundoloog aan het woord, die het vreemd vond dat je bij ons het Eigen Risico in één keer moet aftikken. Beter zou het zijn wanneer je bij elke behandeling een bepaald bedrag moet betalen, waardoor je voor elk geval apart een bewuste afweging kunt maken. De man had een betoog waar geen speld tussen te krijgen was. Althans, niet voor mij.

Alleen, hoe ga je dan om met het verschil in draagkracht. Er schijnen mensen te zijn voor wie het geld helemaal geen probleem is. Voor de duidelijkheid: ik behoor niet tot die groep. Maar ik behoor ook niet tot de minima, voor wie de zorgpremie elke maand opnieuw een persoonlijk bancair drama oplevert.

Stap 1: Inkomens-categoriën

De eerste optie is om te werken met inkomens-categoriën. Val je in een hogere categorie (op basis van je belastbaar inkomen) dan “krijg” je een hoger eigen risico. Dat klinkt ingewikkeld, zeker voor de door IT-problemen geplaagde Belastingdienst, maar het moet kunnen. Vakbonden doen het al jaren zo, en ook politieke partijen en veel andere verenigingen doen iets met het inkomen bij het vaststellen van contributies. Dan moet dat bij het vaststellen van het Eigen Risico van de zorgverzekering toch ook lukken?

Stap 2: Meer keuze

Daarnaast: geef men

sen meer keuze. Op dit moment kun je je eigen risico verhogen in ruil voor minder premie. Voer dit verder door. Verlaag het basisbedrag van de Eigen Risico (wederom op basis van inkomen) en verhoog de premie per maand. Ik keek op Independer.nl naar de tarieven voor 2018. De goedkoopste aanbieder: € 99,95 (alles basispakket). Daarna verhoogde ik mijn eigen risico. De uitkomsten:

  • Zorgkosten€ 485 – € 94,75 ( € 5,20 verschil)
  • € 585 – € 91,70 ( € 3,05 verschil)
  • € 685 – € 87,95 ( € 3,75 verschil)
  • € 785 – € 84,28 ( € 3,67 verschil)
  • € 885 – € 78,00 ( € 6,28 verschil…huh?)

En als we kijken naar de huidige premiestijging door het behoud van de €

385: voor een verschil van € 15 betalen we € 5 per persoon (per maand).

Laten we uitgaan van het grootste verschil en kijken naar een verlaging van het Eigen Risico van € 385 wordt naar € 250. Dat is een verlaging van € 135. Daarvoor betalen we (1,35 * 5 = ) € 6,75 per maand extra premie (€ 81 / jaar). Stel vervolgens mensen in de gelegenheid om zelf hun Eigen Risico te verhogen, in ruil voor een lagere premie – die overeenstemt met het hogere risico (geen winstkansen voor verzekeraars hier dus).

Natuurlijk is de berekening iets lastiger. Immers: eerst moet worden bepaald wat de normale premie per inkomens-categorie moet zijn, vervolgens moet berekend worden hoeveel een lager eigen risico dan het huidige moet zijn. Daarbij is het logisch dat de eerste extra euro duurder is. Immers: veel meer mensen zullen € 10 aan zorg spenderen dan € 1000.

Impossible is nothing

Maar lastig is iets anders dan onmogelijk.

Door deze twee maatregelen maak je dat de sterkste schouders de sterkste lasten dragen, dat mensen vrije keuze hebben in hun eigen risico (zonder de solidariteit in de zorg te ondermijnen.

Als je dit dan combineert met het op Radio 1 voorgestelde systeem waarbij je per behandeling een prijskaartje vooraf krijgt (met de eigen bijdrage én de totale kosten), kunnen mensen op een beter geïnformeerde wijze hun beslissingen nemen.

Misschien dat je dan tóch nog een zorgverzekering die fair is, solidair, transparant en uitnodigt tot een kritische blik op de eigen zorgconsumptie.

Posted in Geld en economie, Nederland, Nederlandse samenleving, Zorg | Tagged , , , , , | 3 Comments

Waarom ik baal van een genderneutrale HEMA

In Engeland ontstond wat ophef toen retailer John Lewis besloot de kaartjes “jongens” en “meisjes” van de kleding te halen. Deze week bleek de HEMA hetzelfde te doen. Meteen was er ophef.  Een marketingdeskundige noemde het op radio NPO1 makkelijk scoren. Maar als de HEMA echt impact wilde maken op de samenleving, hadden ze beter iets anders kunnen doen. Het zou zijn in reactie op de vraag van één 10-jarig meisje, zo vertelde hij. Maar dat ging er bij hem niet in. Je gaat niet je hele winkel omgooien omdat 0,4% van de bevolking moeite heeft met een etiketje. Hij dacht dat het vooral ging om kostenbesparing. Continue reading

Posted in Marketing, Nederlandse samenleving | Tagged , , , , | Leave a comment

Waarom rioolheffing via “De vervuiler betaalt” beter is.

In Nijmegen is het sinds een paar jaar zo dat de rioolheffing wordt betaald door huiseigenaren, niet door bewoners. De gedachte hierachter was dat huurders vaak minder draagkrachtig zijn dan huiseigenaren. In deze blog ga ik in op het onderwerp Rioolheffing en geef ik redenen waarom ik meen dat het eerlijker én beter is om de rioolheffing in rekening te brengen bij de bewoner. Continue reading

Posted in Diversen | Tagged , , | Leave a comment

Het grote misverstand rondom AirBnB

Om de zoveel tijd is het raak en komt AirBnB weer in de media. Zelf verhuur ik sinds 2012 ook via AirBnB. Op die manier wordt de logeerkamer wat vaker gebruikt, ontmoet ik leuke mensen, leer ik bij én slaag ik erin mijn hypotheek te blijven voldoen.

De laatste ophef is redelijk recent: tot grote frustratie van Özcal Akyol, die in een column over AirBnB aangeeft genoeg te hebben van het randstedelijke gemekker wat de provincie in gegooid wordt als “feit”, terwijl men er in “de provincie” weinig om geeft.

Sander Schimmelpenninck reageert vervolgens op QuoteNet dat Özcan iets beter moet nadenken. Om vervolgens een grote denkfout te maken, die ik wel vaker voorbij zie komen als AirBnB in opspraak komt.

Ja, er zijn klachten. Terechte klachten. Ja, er is overlast. En die moet worden aangepakt. Maar daarvoor zijn helemaal geen regels nodig.

De argumenten van Schimmelpenninck

Schimmelpenninck geeft een paar argumenten. Ik herhaal ze hieronder even. Vervolgens sluit ik af met dé grote denkfout in het hele AirBnB verhaal.

AirBnB is kapitalisme

Ten eerste vindt Schimmelpenninck het vervelend dat alleen mensen met bezit van AirBnB profiteren. Tja. Dat klopt. Net zoals alleen mensen in het bezit van een auto altijd kunnen rijden, en mensen in het bezit van een koffie-apparaat koffie kunnen zetten. Maar het gaat verder, natuurlijk:

“En dat zorgt er weer voor dat rijke mensen uit plaatsen als -laten we zeggen- Gorssel en Diepenveen appartementen in Amsterdam kopen om daar geld aan te verdienen (vrijwel onbelast want in Box 3)”, zo zegt Schimmelpenninck.

Mensen met geld kunnen inderdaad huizen kopen om te verhuren en daar geld mee verdienen. Is dat een probleem? Als het de huizenprijzen opdrijft kan dat een probleem zijn. Maar is er regelgeving nodig om dit op te lossen? Daarover meer.

Zwart geld

Zoveel verdien je er nu óók weer niet mee (Foto: Pixabay.com)

Het tweede argument is dat Amsterdammers belasting moeten betalen over hun inkomsten, maar dit niet doen. Een terechte klacht. Maar is hiervoor regelgeving nodig? Nee. Die hebben we. Dat heet “Belastingwetgeving” (overigens gaf de Belastingdienst aan vorig jaar extra te controleren op verhuur). Wist je trouwens dat ook loodgieters, metselaars, tuinlieden, schoonmakers etc. op grote schaal geld verdienen en het niet opgeven? Zwart werken noemen we dat. Foei! Maar het is niets nieuws onder de zon.

Oneerlijke concurrentie

Ten derde noemt Schimmelpenninck AirBnB oneerlijke concurrentie. Met alle respect, maar I call bullshit. In principe zijn er twee soorten verhuurders: de kleintjes, die af en toe een logeerkamer ter beschikking stellen en de grote.

De kleine spelers zijn het probleem niet, want kleine verhuurders nemen iemand op in de eigen woning, dus dan zorgen ze wel dat het goed loopt en gasten zich gedragen.. Aan de andere kant zijn er de grote, die als volwaardig Bed and Breakfast fungeren. Like it or not, maar daarvoor zijn regels en vergunningen en zo. Iemand die zich daar niet aan houdt is in overtreding. Daar is dus geen nieuwe regelgeving voor nodig. Enkel handhaving.

En dan het ultieme argument “Amsterdam is onze hoofdstad”. Tja, dat gaat niet over AirBnB, maar over het idee van Randstedelingen dat alles wat in hun achtertuin gebeurt iedereen in heel het land moet interesseren. Eerlijk, het boeit me niet. Maar als Schimmelpenninck het zo voelt, dan mag dat.

Nieuwe regels of niet?

Zoals zoveel “opiniemakers” vindt Schimmelpenninck AirBnB een goede kop van Jut. En hij noemt een aantal nadelen van AirBnB. Niet allemaal overigens, want hij rept niet over de overlast van omwonenden die elke week een nieuw stel losbandige Britten naast zich krijgen.

Het sprookje AirBnB

AirBNBHet probleem is echter dat Schimmelpenninck (en zovelen) zich door AirBnB laten verblinden. Daarin is hij niet de enige trouwens, want ook personen als Jan Jonker, hoogleraar Duurzaam Ondernemen aan de Radboud Universiteit Nijmegen, is erin getrapt en ziet AirBnB als een nieuw business model.

Laten we duidelijk zijn: er is niets nieuws aan AirBnB. AirBnB is Bookings.com, maar in plaats dat ze met hotels samenwerken, werken ze met andere partijen. Maar door het te presenteren als duurzaam en nieuw, slaagt AirBnB erin als uniek gezien te worden.

In het begin was het trouwens wel anders dan nu. AirBnB begon ermee dat de oprichters hun huur niet konden betalen. Om wat bij te verdienen, pompten ze vier luchtbedden op, legden ze in de woonkamer en lieten er daklozen op slapen. Hou dat beeld vast! Het idee was dus dat mensen konden bijverdienen door een kamer ter beschikking te stellen, of zelfs hun huis als ze toch een weekje op vakantie gingen.

In de praktijk blijkt echter dat mensen massaal woningen kopen, met als enige doel hier grof geld op te verdienen. En dat is niet de bedoeling, natuurlijk.

De oplossing voor “het probleem AirBnB” is simpel

De oplossing is -in mijn ogen- echt heel simpel. Daar waar iemand zelf woonachtig is op het adres waarop gasten worden ontvangen, is een host zoals het ooit bedoeld is.

Iemand die elders woont dan het verhuurde adres is commercieel bezig.

De kleine AirBnB host

De kleine verhuurder moet je niet lastig vallen met extra regels. Dit soort verhuurders (waar ik er overigens een van ben) concurreren niet met hotels of B&B. De hele “productpropositie” van beide is anders en het spreekt een heel andere doelgroep aan. Mijn gasten zijn ofwel PhD-studenten voor wie bij de Studentenhuisvesting geen plek is, of jongeren die een festival bezoeken en anders überhaupt niet in Nijmegen zouden overnachten.

Wel moet je af en toe controleren of deze verhuurder netjes zijn belasting betaalt. En zo niet, dan kent het belastingrecht voldoende sanctiemogelijkheden. Durf die van stal te halen. Handhaving is key.

De vergeten voordelen van AirBnB voor de samenleving

AirBnB-vereist-geen-nieuwe-regels

AirBnB: nieuwe regelgeving niet nodig. Handhaving wel. (Foto: Pixabay.com)

Wist je trouwens dat je voor de verhuur aan studenten in 2017 € 5.164 belastingvrij kunt binnentikken, terwijl AirBnB opbrengsten voor 70% belastbaar inkomen zijn? AirBnB verhuurders betalen dus meer belasting dan mensen die een student in huis hebben. Daarnaast levert AirBnB verhuur de Staat in mijn geval nog meer op, want AirBnB heeft me in staat gesteld een extra aflossing te doen. En dat betekent minder hypotheekrente aftrek. Daar zou mijnheer Dijsselbloem toch blij van moeten worden!

Commerciëlen: handhaving is het grote geheim

De anderen, de commerciëlen, moet je gewoon als zodanig behandelen. Koopt iemand een woning in Amsterdam enkel voor de verhuur? Dan is het een huisjesmelker, waarvoor ook de Amsterdammers ongetwijfeld regels hebben. Handelt hij of zij als B&B? Dan zijn er regels. Controleer daarop, handhaaf ze.

Meer regels zijn niet nodig. Het handhaven daarentegen wel.

Posted in Geld en economie, Nederland, Nederlandse samenleving, politiek | Tagged , , , | Leave a comment

Tijd voor een looneis?

(c) Jeroen Langenam

In Nederland is alles eigenlijk best goed geregeld, toch? Mensen worden fatsoenlijk betaald voor hun werk en de inkomensongelijkheid is lekker laag. Eerlijk delen, is het idee.

Uit cijfers van het CBS blijkt dat het echter een stuk minder eerlijk is dan we denken. Het Radio 1 journaal vertelde vandaag (23/6) dat volgens het CBS van elke verdiende euro 73 cent naar de werknemers gaat. De resterende 27 cent is winst voor bedrijven. “Men” (wie dat ook zijn moge) dacht dat de AIQ tussen de 80-90 lag. Continue reading

Posted in Duurzaamheid, Geld en economie | Tagged , , , , | Leave a comment

Uitgeprobeerd: Spy-Slide van Spy-Fy

Een paar dagen geleden kreeg ik de vraag of ik misschien interesse had in een SpySlide. De wat? De SpySlide, een schuifje dat je op je laptop kunt plakken om daarmee je webcam naar believen af te schermen of te openen. Helemaal top voor je privacy dus!

Deze SpySlide mocht ik uitproberen, als ik daar dan iets over zou vertellen. Continue reading

Posted in Internet | Tagged , , , | Leave a comment

Gedoe bij SP is ieders schuld, behalve van de SP.

Verrotte tomaten bij SP“Roemer kan geen fractie leiden, laat staan Nederland”, er zijn wel eens krantenkoppen geweest waar minder venijn uit sprak. Of de subtitel van dit artikel van het Algemeen Dagblad dan: “Muiterij binnen SP”. Want, zo blijkt uit het artikel: meerdere Kamerleden twijfelen of Roemer wel de juiste man is voor de komende verkiezingen.

Natuurlijk breekt er een storm los. Opvallend: het gaat niet om de inhoud. Nee, de grootste discussies worden gevoerd over het feit dat het AD-artikel is gebaseerd op “meerdere SP-Kamerleden die op eigen initiatief contact zoeken met deze krant.” Deze Kamerleden kiezen er echter voor om anoniem te blijven: ” ‘Het broeit omdat er dingen te lang zijn blijven liggen’, zegt een Kamerlid op voorwaarde van anonimiteit. ‘Conflicten worden niet opgelost’ “. En zo zitten er wel meer beschuldigingen in het artikel.

Roemer “kan er niets mee”.

De reacties volgen natuurlijk snel. Het eerste wat ikzelf hoorde was een interview met SP-er Van Raak op NPO1. Continue reading

Posted in Nederland, politiek | Tagged , , | Leave a comment

Wat heeft de Rechtbank nu over Wilders gezegd?

minderminder

Minder! Minder! – Volgens de Rechtbank had het inderdaad iets minder gemogen.

Groot nieuws

Groot in het nieuws vrijdag 9 december 2016:: de Rechtbank heeft Geert Wilders schuldig bevonden aan groepsbelediging en het aanzetten tot discriminatie, maar legt geen straf op. “Wij doen geen uitspraken over zaken die nog onder de rechter zijn”, zo zeggen politici. “Ik ben veroordeeld omdat ik een vraag stelde over Marokkanen”, aldus de veroordeelde zelf, die vervolgens bezwoer zichzelf nooit het zwijgen op te laten leggen. “De vrijheid van meningsuiting wordt ingeperkt, je kunt helemaal niets zeggen. Het komt toch niet aan”, aldus een verder anonieme voorbijganger in het NOS-journaal.

De essentie zit wel in het persbericht van de Rechtbank van Den Haag: De juridische betekenis van het begrip “ras” is veel ruimer dan de betekenis in het Nederlands spraakgebruik. Wilders heeft met zijn Minder-Minder actie de Marokkanen als groep beledigd. Hij heeft ze als groep apart gezet en door het opruiende karakter aangezet tot discriminatie. Maar toch…

De een spreekt schande van de schuldig-verklaring. De ander juicht de schuldigverklaring toe, maar snapt niet dat er geen boete wordt opgelegd. Bijna iedereen heeft er wel een mening over. Maar wat is er nu echt door de rechter uitgesproken? Ik werd nieuwsgierig. Heel eerlijk: ik snapte het niet. Hoezo? Hoezo is Wilders wel schuldig, maar niet beboet? Heh? Dus wat doe je dan? Nou, je pakt ECLI:NL:RBDHA:2016:15014 erbij (de Uitspraak) en gaat lezen. Zoals altijd bij rechterlijke uitspraken is ook dit een hele lap tekst…. Continue reading

Posted in Nederland, Nederlandse samenleving, politiek | Tagged , , , , , , | Leave a comment

United Economy? Waarom eigenlijk? En hoe?

Op 28 november 2016 vond in Arnhem (Oranjerie van Groot Warnsbron) een symposium over de United Economy plaats. De United Economy probeert een complementair geldsysteem op te bouwen, naast de Euro. Binnen dit geldsysteem staat 1 United gelijkstaat aan 1 Euro. Het is de bedoeling om de geldhoeveelheid afhankelijk te maken van de omvang van de reele economie. Belangrijkste middel hiervoor is, volgens de oprichters, rentevrij krediet. Door rentevrij krediet mogelijk te maken, doorbreek je de cirkel van samengestelde interest en exponentiële groei. Daarnaast wil United Economy de economie weer socialer maken. Niet enkel kijkend naar de prijs van een product, maar ook gebruik makend van de gunfactor en door het versterken van de lokale economie.

In Arnhem zijn inmiddels een aantal bedrijven aangesloten. Deze bedrijven doen deels al zaken in Uniteds. Het gaat hierbij echter nog om kleine aantallen transacties. Dit wekt bij mij de indruk dat de United nog enorm in de kinderschoenen staat en op het punt gekomen is dat het weleens zou kunnen gaan rollen. Of niet.

Maar waarom zou je dit eigenlijk moeten willen? Daarover ging één van de workshops.

Continue reading

Posted in Bedrijfskunde, Duurzaamheid, Geld en economie | Tagged , , | Leave a comment

De Wetgever en de Deeleconomie

5 euro biljettenDe economische crisis van 2008 heeft grote gevolgen gehad voor de sociale en economische structuren van de samenleving. De opkomst van de deeleconomie is een van de trends die door de economische situatie is versterkt. Binnen de deeleconomie draait het niet langer om het bezit van een zaak, maar om de toegang tot de functie welke dit product de gebruiker biedt. “De consument wil geen boormachine, maar een gat in de muur”, is in dat kader een veelgehoord citaat.

De pioniers van de deeleconomie handelden vooral uit ideële motieven: ze wilden een bijdrage leveren aan hun directe omgeving, of het milieu ondersteunen. Door spullen te delen kon verspilling worden voorkomen. Thuisafgehaald.nl is hiervan een voorbeeld: het draagt bij aan het contact tussen buren en voorkomt voedselverspilling. De site is volgens de makers “per ongeluk” ontstaan. (Derkzen, 2013). Ook Peerby, de site waar je spullen van en aan elkaar kunt lenen, wordt gepositioneerd als een sociale en duurzame leenapp: “Met Peerby.com wil ondernemer Daan Weddepohl (32) naast duurzaamheid de sociale cohesie binnen de samenleving bevorderen.” (Hompes, 2013). Achterliggende gedachte: wanneer drie mensen samen doen met één boormachine, dan hoeven er twee minder gefabriceerd en verkocht te worden.

Dit draagt bij aan duurzaamheid, is het idee. Al blijkt uit onderzoek van shareNL, uitgevoerd in opdracht van het ministerie van Infrastructuur en Milieu dat de deeleconomie ook kan bijdragen tot een hogere consumptie doordat voorheen onbereikbare apparaten toegankelijker worden (shareNL, 2015).

Maar delen is ook financieel interessant. Want waarom een auto kopen, als deze toch de meeste tijd stil staat? Deze kun je toch ook gewoon delen, waardoor je samen de kosten draagt? Greenwheels biedt al 20 jaar deelauto’s aan, maar inmiddels biedt SnappCar.nl de mogelijkheid om je auto te verhuren, of kun je via BlaBlaCar een lifter meenemen die een deel van de reiskosten draagt. Door de economische crisis is de deeleconomie ook bij het algemene publiek zichtbaar geworden. Niet vanwege de idealen, maar omdat het financieel zinvol voor hen is.

Snelle groei leidt tot wrijving

AirBNB - DeeleconomieDe snelle groei van de deeleconomie leidt echter ook tot spanningen. Vooral partijen als AirBnB en Uber staan hierbij in de belangstelling. Opvallend hierbij is dat beide partijen zich hebben begeven op een sterk gereguleerde markt. UberPop biedt particulieren de mogelijkheid om zich als taxichauffeur aan te bieden. AirBnB geeft particulieren de mogelijkheid een kamer aan te bieden. Zowel de taxi-branche als de hotelbranche is een gereguleerde markt waarbij aanbieders aan allerlei eisen rondom veiligheid en kwaliteit moeten voldoen.
Aan particulieren worden dergelijke eisen niet gesteld, waardoor deze hun aanbod goedkoper kunnen adverteren. Ook leidt het openstellen van de markt voor een groot aantal nieuwe aanbieders tot een plotseling stijgend aanbod. Logisch dat zittende aanbieders zich hierdoor bedreigd voelen en klagen over oneerlijke concurrentie. UberPop is volgens de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) strijdig met de taxiwet, en dus illegaal. Dit oordeel is door de rechter bevestigd. Chauffeurs riskeren een boete en een strafblad (Nu.nl, 2014). Uber heeft inmiddels eieren voor haar geld gekozen en besloten zich terug te trekken van de Nederlandse markt (nu.nl, 2016). Uber stelt daarbij dat UberPop “een belemmering vormt voor een constructieve dialoog over modernisering van bestaande wet- en regelgeving”. Overigens gaan er stemmen op die stellen dat bij Uber geen sprake is van Deeleconomie, omdat het hier gaat om mensen die diensten aanbieden.

AirBnB concurreert minder met bestaande hotels, aldus de branche. Deze partij, die het mogelijk maakt om bij particulieren te logeren, brengt stedentrips binnen bereik van mensen die anders thuis zouden blijven.

De nieuwe toestroom van toeristen brengt echter weer andere overlast mee. Vooral in Amsterdam, waar AirBnB is gereguleerd en gelegaliseerd, komen steeds meer klachten over overlast. De stad zou het grote aantal toeristen niet meer aankunnen. Ook ergeren omwonenden zich aan de overlast die wordt veroorzaakt door toeristen die steeds korte tijd in een woning verblijven. Het gaat dan om woningen welke alleen voor AirBnB worden ingezet. Dat woningen enkel voor AirBnB gebruikt worden zou ook druk leggen op de woningmarkt (Parool, 2016). De Gemeente Amsterdam heeft dit probleem willen ondervangen door vast te leggen dat woningen niet meer dan 60 dagen per jaar verhuurd mogen worden via AirBnB. Berlijn verbood de verhuur van woningen per 1 mei 2016, omdat het de huren opdreef waardoor het wonen in de stad onbetaaldbaar dreigde te worden (Emerce, 2016).

Europese commissie wil Europese Deeleconomie versterken

Deeleconomie agenda Europese Commissie

De Europese Commissie (EC) gelooft in de Deeleconomie en is van mening dat deze versterkt moet worden. Harmonisatie is hiertoe het aangewezen middel, aldus de Commissie, die aangeeft dat verschillen in regelgeving per land de vooruitgang tegenhouden.

Daarom heeft de EC op 2 juni 2016 haar Europese Agenda gepubliceerd. Hierin stelt de Commissie dat nieuwe bedrijfsmodellen, voortgedreven door innovatie, een significant potentieel hebben om bij te dragen aan concurrentiekracht en groei. Daarbij benadrukt de EC de kansen voor nieuwe aanbieders en voordelen voor consumenten en het feit dat de EU regelgeving het niet toestaat eisen te stellen aan dienstverleners die de markt willen betreden, tenzij deze geen onnodig onderscheid maakt. (Europese Commissie, 2016). In het algemeen lijkt de EC van mening dat overheden vooral moeten faciliteren en niet verbieden.

Opvallend is dat de EC in haar rapport voorbeelden uit de praktijk noemt, zoals de Amsterdamse regel dat woningen niet meer dan 60 dagen per jaar in de korte-verhuur mogen worden aangeboden.

Mag een platform verboden worden?

Of een platform binnen de EU verboden mag worden, is afhankelijk van de vraag of er sprake is van een informatie-dienst, of van een ander soort dienst. Een deelplatform is een informatiedienst wanneer het platform via een electronisch kanaal op afstand een dienst verleend en hiervoor een vergoeding ontvangt en dit doet op het verzoek van een individuele dienstafnemer. Een dergelijk platform kan niet worden verboden.
Sommige platforms gaan echter verder, en bieden volgens de EC nog andere diensten aan. Ze treden niet alleen op als intermediair, maar kunnen worden gezien als de aanbieder van de dienst. Om te bepalen of hiervan sprake is, kan worden gekeken naar de volgende vragen:
– Wie bepaalt de prijs? Het platform, of de andere aanbieder?
– Wie bepaalt de overige contractvoorwaarden? Het platform, of de andere aanbieder
– Wie is eigenaar van de belangrijkste activa? Het platform, of de andere aanbieder?
Elk van deze indicatoren geeft een duidelijk beeld van de rol van het platform (Europese Commissie, 2016). Er zijn echter ook andere aspecten waarnaar gekeken kan worden.
Volgens deze maatstaven is een partij als AirBnB een informatiedienstverlener: de aanbieder bepaalt de prijs en voorwaarden en is eigenaar van het pand. UberPop is volgens deze lijst een transportaanbieder, omdat deze partij de prijzen bepaalt, alsmede de overige contractvoorwaarden. Enkel de auto is eigendom van de chauffeur.

Peer2Peer of professioneel?

Een ander belangrijk onderscheid volgens de EC is dat tussen professionele aanbieder en consument. Europese regelgeving gaat namelijk uit van het onderscheid tussen deze partijen, waarbij de consument vaak bescherming behoeft. Binnen de Deeleconomie wordt de grens tussen de twee een stuk vager. Lidstaten pakken deze vraag op verschillende wijzen op, wat tot onduidelijkheid kan leiden. De Commissie biedt daarom enkele handvatten aan.

Om te bepalen of sprake is van Peer2Peer of van professionele aanbieders, moet gekeken worden naar:
– Frequentie: hoe vaak biedt de aanbieder zijn dienst of product aan?
– Winstmotief: doet de aanbieder zijn aanbod met het oog op winst?
– Omzet: hoe meer omzet, hoe groter de kans dat sprake is van een professionele aanbieder

Werknemersbescherming

Wanneer de Commissie spreekt over de arbeidsmarkt wordt geen stelling ingenomen. Enerzijds benoemt de Agenda de Deeleconomie als een inkomstenbron die personen flexibele mogelijkheden biedt, anderszijds erkent men dat dit leidt tot onzekerheid en mogelijk verlies van sociale rechten. Hoe hiermee om te gaan is nog onbekend en onderwerp van een consultatie. Wanneer een aanbieder wordt gezien als zelfstandige, of wanneer sprake is van een werknemer met de bijbehorende minimumrechten is afhankelijk van de relatie tussen aanbieder en consument. Zoals ook bij de voorgaande twee vragen moet ook deze op individuele basis worden beantwoord. Maar de kern lijkt op die van het Nederlands recht: een bepaalde tijdsperiode, waarin een dienst verleend wordt aan een ander, onder de aansturing van die ander, tegen een vergoeding.

Men is, aldus de Commissie, werknemer, indien men aanwijzingen van het platform moet opvolgen.

Conclusie

De Europese Commissie is niet blind voor de ontwikkeling van nieuwe businessmodellen. In haar reactie gebruikt de Commissie echter ervaringen en voorbeelden uit de praktijk. De Agenda van juni 2016 is daarmee vooral een best practice overzicht, waaruit sommige overheden bevestiging kunnen putten. De Commissie komt echter niet met nieuwe inzichten of ideeën, waardoor het maar de vraag is in hoeverre deze nieuwe Agenda de opkomst van de Deeleconomie ook echt beïnvloedt.

 

Bibliografie
 Derkzen, S. (2013, maart 19). Thuisafgehaald.nl: Waarom alleen voor jezelf koken? Opgeroepen op juni 4, 2016, van VN.nl: http://www.vn.nl.kpnis.nl/Radicale-vernieuwers/Radicale-vernieuwers/Thuisafgehaald.nl-waarom-alleen-voor-jezelf-koken.htm
 Emerce. (2016, mei 3). Berlijn scherpt regels Airbnb verhuur aan. Opgeroepen op juni 4, 2016, van Emerce: http://www.emerce.nl/nieuws/berlijn-scherpt-regels-airbnb-verhuur-aan
 Europese Commissie. (2016, juni 2). Communication from the commission to the european parliament, he council, the economic and social committee and the committee of the regions: A European agenda for the collaborative economy - COM(2016)356. Brussel: Europese Commissie.
 Hompes, D. (2013, maart 20). Peerby: Sociale en Duurzame Leenapp. Opgeroepen op juni 4, 2016, van VN.nl: http://www.vn.nl.kpnis.nl/Radicale-vernieuwers/Radicale-vernieuwers/Peerby-sociale-en-duurzame-leenapp.htm
 Nu.nl. (2014, juli 30). Particulierendienst Uber in Nederland Illegaal. Opgeroepen op juni 4, 2016, van nu.nl: http://www.nu.nl/tech/3840919/particulierendienst-uber-in-nederland-illegaal.html
 nu.nl. (2016, juni 04). Controversiële taxidienst Uberpop stopt in Nederland. Opgeroepen op juni 04, 216, van nu.nl: http://www.nu.nl/algemeen/4167582/controversiele-taxidienst-uberpop-stopt-in-nederland.html
 Parool. (2016, april 25). ING: Airbnb drijft huizenprijs Amsterdaam een ton op. Opgeroepen op juni 04, 2016, van Het Parool: http://www.parool.nl/amsterdam/ing-airbnb-drijft-huizenprijs-amsterdam-een-ton-op~a4288467/
 shareNL. (2015, december 2015). Milieu-impact en -kansen deeleconomie. Opgeroepen op juni 4, 2016, van shareNL (via SlideShare): http://www.slideshare.net/shareNL/sharenl-onderzoek-iov-ienm-milieuimpact-en-kansen-deeleconomie-18-12-2015
 Z24. (2015, november 16). Z24. Opgeroepen op juni 4, 2016, van Waarom is Airbnb wel legaal en UberPOP niet?: http://www.z24.nl/ondernemen/sandra-phlippen-waarom-is-airnbnb-wel-legaal-en-uberpop-niet-599538
Posted in Duurzaamheid, Geld en economie | Tagged , , , , , , | Leave a comment