Waarom het niet gaat lukken Amsterdam in 2030 helemaal elektrisch te laten rijden. En wat we beter wél kunnen doen.

Het heeft in alle media gestaan (zoals NRC ). Het kan je dus onmogelijk ontgaan zijn: Amsterdam wil in 2030 geen enkele auto op fossiele brandstof meer in de stad.
Het is een erg ambitieuze doelstelling, waarmee Amsterdam veel verder gaat dan de landelijke doelstelling om in 2050 het hele wagenpark uitstootvrij te hebben. Het is ook een doelstelling die het niet gaat halen.

Even los van het enorm slechte track record van Nederland als het gaat om klimaatdoelstellingen zijn er verschillende redenen waarom dit niet gaat werken. Om te beginnen een juridische: de stad gaat er helemaal niet over, zoals de Tweede Kamer (van links tot rechts) fijntjes laat weten!

Te weinig elektrische auto’s en te duur

Dat is misschien muggenzifterij. Ook praktisch gaat dit niet werken. Daarvoor is een simpele reden: niet iedereen kán aan de elektrische auto.

Goed, in Amsterdam werken ongetwijfeld veel mensen die een lease auto van de zaak krijgen. Voor hen is het een peulenschil: gewoon een electrische auto uitzoeken en klaar. Maar niet elke Amsterdammer werkt op de Zuid-As. Velen moeten gewoon hun eigen auto kopen. Helaas kost een instapmodelletje Tesla minimaal € 82.400 (Tesla S, zonder opties).

Foto: PixaBay

Ter vergelijking: ik rijd een Hyundai I10, die ik nieuw heb gekocht voor iets minder dan € 10.000. Natuurlijk, technologie wordt over het algemeen steeds goedkoper, maar het is de vraag of dit ook voor elektrische auto’s gaat gelden, gezien de oververhitte markt

Er zijn niet genoeg elektrische auto’s voorhanden om al die smerige auto’s te vervangen. Zo is het maar de vraag of er genoeg accu’s geproduceerd kunnen worden. Wordt een Tesla binnen 10 jaar betaalbaar voor de gewone man?

Ik denk van niet.

Onbetaalbaar

Sowieso is een nieuwe auto voor de meeste mensen niet betaalbaar. De Bovag houdt veel statistieken bij over automobiliteit. In hun tabelletje blijkt dat het overgrote deel van het Nederlands wagenpark 5 jaar of ouder is. Meer dan de helft van het wagenpark in 2018 is van voor 2008. Oftewel, de bulk van de Nederlandse bevolking rijdt een tweedehands auto (of een nieuwe die ze helemaal “op” rijden).

Slechts een klein deel van de bevolking koopt braaf elke drie jaar een nieuwe auto. Sterker nog, er is een trend gaande dat mensen minder kiezen voor een nieuwe auto en meer voor een tweedehandsje.

Bron: BOVAGRai.Info

Liever échte maatregelen dan wensdenkerij

Denkt het linkse college (GL, D66, PvdA en SP) nu écht dat al die Amsterdammers, die nu met moeite de rekening kunnen betalen voor hun tweedehands barrel dat hen naar en van het werk brengt, ineens een zak met geld vinden om een nieuwe electrische auto te kunnen kopen?

We moeten nu eens stoppen met het formuleren van onhaalbare langetermijndoelstellingen. We moeten beginnen met échte maatregelen. Niet ergens in de toekomst, wanneer er iemand anders verantwoordelijk kan worden gesteld voor het niet halen van doelen, maar nú!

Welke maatregelen dán?

Laten we beginnen de ingeslagen weg te volgen. Er zijn plannen om de verkoop van nieuwe (fossiele) auto’s uit te faseren. Combineer dit met een slooppremie zoals de Duitsers en Amerikanen hadden en je bent al een heel eind op weg.

Versneld vervangen oude auto’s

Ik noemde net al de BOVAG als cijfermeester op het gebied van Automobiliteit. Volgens hun gegevens reden er in 2018 nog 212.137 auto’s van voor 1990 rond. Een groot deel hiervan zal in handen van liefhebbers zijn, daar valt weinig te winnen.

Er rijden in totaal echter ook nog 627.306 auto’s rond die van vóór 2000 stammen. Een mooie slooppremie kan deze vervuilende auto’s versneld van de weg halen, waardoor we de gewenste transitie naar schonere mobiliteit sneller maken. Niet door met de botte bijl mensen te duperen, maar door hen een wortel voor te houden.

Oproep aan Amsterdam: Geen woorden, maar daden

Foto: PixaBay

Het is mooi dat Amsterdam een statement wil maken. En natuurlijk, het doel van schonere lucht en minder CO2 uitstoot is er een waar ik me vol achter kan scharen.

Spijtig is alleen dat ze nu kiezen voor zo een stip op de horizon. Iedereen die oplet ziet nu al dat het niet gaat lukken. Bovendien zorgt dit idee voor een tweedeling in de stad tussen rijk en arm en ondermijnt het het draagvlak voor klimaatmaatregelen onder de normale bevolking.

Het kan beter. Het moet beter. Nederland kan beter. Nederland moet beter!

Posted in Duurzaamheid, Nederland, Nederlandse samenleving | Tagged , , , , | Leave a comment

Vliegen op de bon

In Trouw (15 november 2018) stond een twee pagina groot artikel over de vraag “Hoe gaan we vliegen met minder CO2)“. Allerlei opties kwamen voorbij: van bobrandstof, electrisch vliegen of prijsverhogingen. Een optie schittert door afwezigheid… Continue reading

Posted in Duurzaamheid | Tagged , , , , , | 1 Comment

Grondwet: toetsen, of niet?

Om de zoveel tijd komt de discussie weer terug. Nee, niet die over Zwarte Piet, maar over artikel 120 van de Grondwet. Mocht je niet uit je hoofd weten waar dit artikel over gaat (foei!): “De rechter treedt niet in de beoordeling van de grondwettigheid van wetten en verdragen.” Continue reading

Posted in Nederland, Nederlandse samenleving, politiek, Rechtsstaat | Tagged , , | Leave a comment

Klimaatakkoord: mes in de rug voor de idealist

Vandaag werd bekend gemaakt dat het Klimaatakkoord rond is. Of eigenlijk. Een voorstel voor de hoofdlijnen van een klimaatakkoord. De boodschap: iedereen moet meedoen. Toch bevat het stuk elementen die de bereidheid om mee te doen weleens zouden kunnen ondermijnen. Continue reading

Posted in Duurzaamheid, Geld en economie | Tagged , , , | Leave a comment

Milieu is voor mietjes

Iets wat me al lange tijd heeft verbaasd is dat de milieubeweging gedomineerd wordt door vrouwen. In de loop der tijd heb ik -lichtgroen getint- bijeenkomsten bijgewoond van grotere milieu organisaties (MilieuDefensie, Greenpeace) en kleinere grassrootbewegingen (Transition Towns, of bijeenkomsten in De Grote Broek). Zelfs toen ik in Australië werkte voor The Wilderness Society (een soort NatuurMonumenten) was ik slechts één van de drie mannen die in heel Sydney voor deze club werkten.

Op de een of andere manier lijken bij dit soort bijeenkomsten vrouwen altijd in de meerderheid. Je zou haast denken dat de vrouwen de wereld proberen te redden, terwijl mannen te druk zijn om deze naar de kl*te te helpen. Continue reading

Posted in Duurzaamheid | Leave a comment

Hoorcollege opnemen? Beter van niet

Nog niet zo heel lang geleden werkte ik als HBO docent in het onderwijs. Recent verscheen een onderzoek dat mijn aandacht trok.

Als zij-instromer was het zaak om snel de didactische aantekening te behalen. Tijdens de cursus was -uiteraard- aandacht voor het klassieke lesgeven. Maar er was ook enorm veel aandacht voor modernere technieken in het onderwijs. Continue reading

Posted in Onderwijs | Tagged , , | Leave a comment

Flexwerk en beeldvorming

Het blijft me verbazen hoe een enkel “feit” op zoveel verschillende manieren gebracht kan worden. Vandaag ook weer een voorbeeld, over flexwerk: Continue reading

Posted in Geld en economie | Tagged , , , | Leave a comment

Voor donors – tegen de Donorwet

Op mijn zestiende verjaardag schoof ik hem voor het eerst in mijn portemonnee. Een rood briefje, dubbelgevouwen. Op de voorkant een logo en het woord “Donorcodicil”. Aan de binnenkant de tekst dat ik mijn organen na mijn dood ter beschikking stelde voor donatie – met uitzondering van mijn centrale zenuwstelsel, want ik had net de film Robocop gezien.

Donor worden was toen (1995) nog moeilijk. Een donorregister bestond niet, laat staan een donorwet.

Je moest er voor naar de huisarts, om daar zo een donor-formulier op te halen. Vervolgens moest je het pasje met de hand invullen en het uitknippen. En dan moest je nog zorgen dat het goed te vinden was voor eventuele hulpdiensten. Ik had zelfs een dogtag om, waarop ik vermelde dat ik een donorcodicil had (direct onder mijn geboortedatum en bloedgroep).

Ja: Ik was overtuigd orgaandonor. Maar ik ben tegen het wetsvoorstel over de Donorwet van Pia Dijkstra. Continue reading

Posted in Nederlandse samenleving, Persoonlijk, politiek, Zorg | Tagged , , | 2 Comments

Salaris directeur BNG te hoog

Op de politieke avond van 1 november wordt een brief besproken die door de Gemeente Etten-Leur is gestuurd aan de Raad van Commissarissen van de Bank der Nederlandse Gemeenten (BNG).

In de brief spreekt Etten-Leur haar verbazing uit over de salariëring van de voorzitter van de Raad van Bestuur, zeg maar de opperbankier van de BNG. Continue reading

Posted in Diversen | Tagged , , , | Leave a comment

Eigen Risico zorg, oftewel de onzin van de “boete op ziek zijn”

Vanavond vind in de Tweede Kamer een debat plaats over het Eigen Risico in de zorg. Voor wie de afgelopen maanden niet opgelet heeft: veel partijen wilden dit afschaffen. De verkiezingen zijn geweest en vervolgens zou het Eigen Risico in de zorg stijgen van € 385 naar € 400 per jaar. Onbegrijpelijk voor de meeste mensen die niet al te technocratisch denken. Maar nu blijkt het Eigen Risico bevroren, al betekent het wel dat we allemaal meer premie gaan betalen.

Boete op ziek zijn

In het debat zal de SP ongetwijfeld weer gaan roeptoeteren dat het Eigen Risico een “boete op ziek zijn” is, een mooi staaltje framing wat in diverse media (bijvoorbeeld Metro, WNL  en de diverse regionale SP sites eendrachtig van de daken wordt geschreeuwd.

Framing is, volgens Wikipedia: een “Engelse term die verwijst naar een overtuigingstechniek in communicatie. De techniek bestaat eruit woorden en beelden zo te kiezen, dat daarbij impliciet een aantal aspecten van het beschrevene wordt uitgelicht. Deze uitgelichte aspecten helpen om een bepaalde lezing van het beschrevene of een mening daarover te propageren. Onder meer in de politiek, de journalistiek en de reclame wordt van framing bewust (en onbewust) gebruikgemaakt.”

Framing is een effectief middel om te overtuigen, maar daarmee is het gestelde niet waar. Sterker nog, in dit geval is het onzin. Als ik ziek ben, gebruik ik zorg. Het is redelijk dit te betalen. Net zoals ik zelf een nieuw bord moet kopen als ik het bij de afwas laat vallen (een boete op afwas-onhandigheid), of wanneer ik een cursus of opleiding betaal (boete op ambitie), of zelfs boodschappen doe bij de lokale supermarkt (boete op honger).

De SP praat dus onzin wanneer ze het hebben over hun “boete op ziek zijn”. Het is geen boete, het is betalen voor een product of dienst waar je gebruik van maakt.

Ook Omroep Max snapt er niks van

Bron: Screenshot MaxVandaag.nl (25-09-2017, 17:15)

De SP is echter niet de enige die onzin praat. Ook bij Omroep Max hebben ze er een handje van. Zo zeggen ze op hun site doodleuk dat de zorgkosten omlaag kunnen door een aantrekkende economie.

Als er iets onwaar is, is het dat wel.

Om te beginnen is het waarschijnlijker dat we bij een aantrekkende economie meer geld te besteden hebben en dús meer aan zorg gaan uitgeven. De New England Medical Journal publiceerde in 2007 al een artikel van Peter Orszag en Philip Ellis, getiteld “The Challenge of Rising Health Care Costs” dat er een duidelijk verband is tussen de economische ontwikkelingen en de uitgaven aan zorg: “Private spending for health care grew at the same
rate as the overall economy between 1992 and 2000, and total costs for health care as a share of the GDP remained constant at about 14% between 1993 and 2000.(Orszag & Ellis, 2017)

Kijk voor een volledige, misschien niet helemaal legale versie hier.

Iets verder zeggen Orszag en Ellis: “The bulk of this spending growth, however, appears to result not from increasing disease prevalence but from the development and diffusion of new medical technologies and therapies.” Oftewel: als we meer geld hebben, geven we meer uit, veelal aan modernere therapieën. Dus nee, Max, de zorgkosten gaan niet omlaag.

Maar misschien bedoelen ze bij Omroep Max de zorgkosten voor particulieren. Die gaan omlaag, toch? Een lagere premie, een lager Eigen Risico. Mooie dingen, waardoor zorg goedkoper wordt. Nou, nee. Want het geld moet toch door iemand betaald worden. Het is immers niet te verwachten dat artsen ineens een kwart van hun salaris terugstorten. Dat geld komt uit Den Haag. Uit de schatkist. En die…die wordt door ons gevuld. Uiteindelijk betalen we de zorgkosten tóch wel zelf.

Zowel op macro-niveau als op micro-niveau zullen de zorgkosten dus niet stijgen.

Mensen gaan zorg mijden!

Nog een mooi en veelgebruikt argument voor het afschaffen van het Eigen Risico: mensen gaan zorg mijden. Ook op Radio 1 kwam dit vandaag (25/9/2017, rond 15:30) aan bod. Op zich is die stelling best plausibel, alleen is het ook een reden om het Eigen Risico af te schaffen? Nee. Het Eigen Risico in de Zorg was immers bedoeld om twee dingen te bereiken: een hoger kostenbewustzijn en een lagere zorgconsumptie. Het Eigen Risico heeft dus als DOEL om mensen aan te zetten om minder zorg te consumeren. Dat het Eigen Risico precies dát oplevert is geen reden om het af te schaffen. Dat zou wat zijn! Dan kun je je waterkoker weggooien, omdat deze het water heet maakt, of je radio eruit gooien omdat er geluid uit komt.

Geen inzicht in de “exorbitant hoge zorgkosten”

Betekent het bovenstaande nu dat het allemaal perfect geregeld is? Dat nu ook weer niet. Want hoewel het Eigen Risico zoals het nu is ingericht leidt tot zorgmijding, kan niet gezegd worden dat het de transparantie verhoogt.

De zorgkosten zijn, volgens iemand die op Radio 1 werd geïnterviewd “exorbitant hoog”. Daar kan ik het eigenlijk alleen maar mee eens zijn.

Begin 2015 had ik op het werk een ongelukje, waardoor ik een heftige snee in mijn hand opliep. Overal bloed. Collega’s brachten me in allerijl naar het ziekenhuis, waar ik eerst een vragenlijst moest doorwerken over wat ik wist van de kosten van opname. Dat is niet bepaald iets waar je mee bezig bent, als je staat te wankelen op je benen omdat het bloed uit je handen gutst!

Wist ik veel dat ik niet naar de SEH had gemoeten, maar naar de huisartsenpost (waar is die?) Dat hoorde ik achteraf. Net zoals ik achteraf hoorde dat als ik via de huisartsenpost naar de SEH was gegaan, het niet van mijn eigen risico ging en nu wel. Eigen verantwoordelijkheid, noemen ze dat. Maar wie houdt zich bezig met allerlei administratieve regeltjes in zo een geval?

Wat het kostte, wist zelfs het ziekenhuis niet

5 euro biljettenLater mailde ik het ziekenhuis, omdat ik wilde weten hoeveel eigen risico er nu weg was. Niemand die het me kon vertellen. Er waren namelijk nog geen contracten gesloten. Pas in maart van het jaar erop kreeg ik een (belachelijk hoge) factuur en mocht ik mijn Eigen Risico in één keer aftikken. Dat had ik graag willen weten, want dan had ik een andere ingreep nog in hetzelfde jaar gedaan (zorgmijden).

In 2017 had ik een ontsteking aan mijn oog. Daarvoor moest ik naar de poli, waar een chirurg (of zoiets) met een mesje aan mijn ooglid ging prutsen. Tien minuten werk, een kwartier – hooguit. Dit keer kreeg ik wél een rekening binnen enkele dagen: voor een medicijn. Totale bedrag: € 16,58. Dat viel mee, behalve dan dat het middeltje zelf € 4,28 bedroeg en de rest voor het “terhandstelling met begeleidingsgesprek” (dat nooit heeft plaatsgevonden) was. Jammer ook dat ik enkele weken later nog een rekening kreeg, van ruim € 370. Een kwartiertje werk, kost dus kennelijk mijn hele risico.

De zorgkosten lijken dus onredelijk hoog.

Hoe nu verder met de zorgverzekering?

Maar hoe moet dat nu, met het Eigen Risico? Op Radio 1 kwam een deskundoloog aan het woord, die het vreemd vond dat je bij ons het Eigen Risico in één keer moet aftikken. Beter zou het zijn wanneer je bij elke behandeling een bepaald bedrag moet betalen, waardoor je voor elk geval apart een bewuste afweging kunt maken. De man had een betoog waar geen speld tussen te krijgen was. Althans, niet voor mij.

Alleen, hoe ga je dan om met het verschil in draagkracht. Er schijnen mensen te zijn voor wie het geld helemaal geen probleem is. Voor de duidelijkheid: ik behoor niet tot die groep. Maar ik behoor ook niet tot de minima, voor wie de zorgpremie elke maand opnieuw een persoonlijk bancair drama oplevert.

Stap 1: Inkomens-categoriën

De eerste optie is om te werken met inkomens-categoriën. Val je in een hogere categorie (op basis van je belastbaar inkomen) dan “krijg” je een hoger eigen risico. Dat klinkt ingewikkeld, zeker voor de door IT-problemen geplaagde Belastingdienst, maar het moet kunnen. Vakbonden doen het al jaren zo, en ook politieke partijen en veel andere verenigingen doen iets met het inkomen bij het vaststellen van contributies. Dan moet dat bij het vaststellen van het Eigen Risico van de zorgverzekering toch ook lukken?

Stap 2: Meer keuze

Daarnaast: geef men

sen meer keuze. Op dit moment kun je je eigen risico verhogen in ruil voor minder premie. Voer dit verder door. Verlaag het basisbedrag van de Eigen Risico (wederom op basis van inkomen) en verhoog de premie per maand. Ik keek op Independer.nl naar de tarieven voor 2018. De goedkoopste aanbieder: € 99,95 (alles basispakket). Daarna verhoogde ik mijn eigen risico. De uitkomsten:

  • Zorgkosten€ 485 – € 94,75 ( € 5,20 verschil)
  • € 585 – € 91,70 ( € 3,05 verschil)
  • € 685 – € 87,95 ( € 3,75 verschil)
  • € 785 – € 84,28 ( € 3,67 verschil)
  • € 885 – € 78,00 ( € 6,28 verschil…huh?)

En als we kijken naar de huidige premiestijging door het behoud van de €

385: voor een verschil van € 15 betalen we € 5 per persoon (per maand).

Laten we uitgaan van het grootste verschil en kijken naar een verlaging van het Eigen Risico van € 385 wordt naar € 250. Dat is een verlaging van € 135. Daarvoor betalen we (1,35 * 5 = ) € 6,75 per maand extra premie (€ 81 / jaar). Stel vervolgens mensen in de gelegenheid om zelf hun Eigen Risico te verhogen, in ruil voor een lagere premie – die overeenstemt met het hogere risico (geen winstkansen voor verzekeraars hier dus).

Natuurlijk is de berekening iets lastiger. Immers: eerst moet worden bepaald wat de normale premie per inkomens-categorie moet zijn, vervolgens moet berekend worden hoeveel een lager eigen risico dan het huidige moet zijn. Daarbij is het logisch dat de eerste extra euro duurder is. Immers: veel meer mensen zullen € 10 aan zorg spenderen dan € 1000.

Impossible is nothing

Maar lastig is iets anders dan onmogelijk.

Door deze twee maatregelen maak je dat de sterkste schouders de sterkste lasten dragen, dat mensen vrije keuze hebben in hun eigen risico (zonder de solidariteit in de zorg te ondermijnen.

Als je dit dan combineert met het op Radio 1 voorgestelde systeem waarbij je per behandeling een prijskaartje vooraf krijgt (met de eigen bijdrage én de totale kosten), kunnen mensen op een beter geïnformeerde wijze hun beslissingen nemen.

Misschien dat je dan tóch nog een zorgverzekering die fair is, solidair, transparant en uitnodigt tot een kritische blik op de eigen zorgconsumptie.

Posted in Geld en economie, Nederland, Nederlandse samenleving, Zorg | Tagged , , , , , | 4 Comments